Şofbenler, genellikle elektrik ve doğal gaz kullanarak anında ve sürekli sıcak su sağlayan su ısıtıcı cihazlardır. LPG kullanan modelleri de vardır. “Ani su ısıtıcı” olarak da bilinen şofbenler, sadece su ısıtma işlevi görür. Suyun ısınması için 10-15 saniye kadar beklemek gerekebilir. Ev tipi çoklu kullanıma uygun hermetik şofbenlerin su hazneleri genelde 11-14 litre aralığında olur, küçük evlerde sınırlı kullanımlar için üretilmiş ufak şofbenler veya 27 litre gibi kapasitelerde su alabilen sanayi tipi şofbenler de mevcuttur.
Şofben için gereken elektriği güneş enerjisinden sağlayarak tasarruf edebilirsiniz. Detaylı bilgi için sayfamızı ziyaret edin: Güneş Enerjisi ile Su Isıtma
Şofbenler, başlıca Hermetik ve Bacalı olarak iki çeşide ayrılır.
Hermetik şofbenler, kendinden bacalı tasarımlardır. Aparatları sayesinde hem doğal gaz hem de LPG ile çalışabilecek şekilde ayarlanabilen hermetik şofbenler, yakma işlemi için direkt olarak dışardaki havayı kullanabilir. Kirli havayı da doğrudan dışarıya salar. Böylece bulunduğu ortama zehirli gaz yayma riskini ortadan kaldırır. Hava dolaşımı, tamamen izole bir şekilde halledilir.
Hermetik şofbenler, dış ortamla bağlantılı olması için kenar duvarlara ya da banyolara monte edilir. Ortak bacalara bağlanmaz. Bacaların yeterince güçlü çekiş sağlayamadığı binalarda gaz kokusunu ve şofben zehirlenmesi risklerini elemek için tercih edilmesi önerilir. Fiyatları, normal bacalı şofbenlere göre daha pahalıdır.
Bulunduğu ortamdaki havayı kullanan şofben tipine bacalı şofben denir. Bu tarz şofbenler, geniş ve sürekli olarak havalandırılan bir ortama ihtiyaç duyar. Baca sistemlerine bağlı olması gereken bu şofbenlerin baca temizliğinin de elle yapılması gerekir. Kendi havalandırma sistemleri olmadığı için bacalı şofbenin tıkanıp atık gazı odaya verme riski vardır.
Şofben zehirlenmeleri, gaz kaçaklarından çok ortamdaki havayı kullanan tipte bir şofbenin yakma işlemi için fazla oksijen çekmesi sonucu gerçekleşir. Bu, ortamdaki karbon monoksit miktarını artıracaktır. Bu tipte şofbenlerin bacaya bağlı olduğundan veya ortama yeterli havalandırma sağlandığından emin olmak gerekir.
Şofben montajı, kurulacak şofbenin türü, paket içerisinden çıkan malzemeler ve kurulumun yapılacağı alanın koşullarına göre değişen adımlar içerebilir. Kurulum adımlarına dair en doğru bilgiye şofbeni aldığınız firmanın teknik servisi vasıtasıyla ulaşabilirsiniz. Şofben kurulumu öncesinde yapılacak bazı temel hazırlıklar ve göz önünde bulundurulacak noktalar şöyledir:
Şofbenlerin farkı türleri olduğundan şofben alırken göz önünde bulundurulması gereken noktalar vardır. Bunlar şöyle özetlenebilir:
Havalandırması ve alanı sınırlı, baca çekiş gücü sıkıntılı konutlarda kendi izole havalandırma sistemi olan hermetik şofben kullanmak önemlidir.
Şofbenden sıcak su akışı sağlanamaması, başlıca aşağıdaki gibi birden çok nedenden kaynaklanabilir:
Bunların dışında, ısıtıcıların kireç kaplanması, gelen su basıncın azalması, bir ısıtıcıya enerji gitmemesi gibi sebepler de suyun az ısınmasına veya genellikle ılık gelmesine sebep olabilir.
Su kabı veya diyaframın delinmesi, şofbenin su sızdırmasına sebep olur. Kablolar ve rezistanstaki kısa devreler, şofbenin fazla güç çekmesi gibi problemler ise evde sigortaların atmasına sebep olur.
Termosifonlar, sadece elektrikle çalışan ve sıcak suyu depolayabilen aletlerdir. Doğal gaz sistemi olmayan evlerde termosifon kullanmak iyi bir seçim olacaktır. Temel fark, termosifonun suyu depolayabilmesi ve elektrik enerjisi kullanmasıdır. Şofbenlerin geneli doğal gaz ya da LPG’ye ihtiyaç duyar ve suyu depolamaz, anlık olarak ısıtıp verir. Bu da şofbenden sürekli sıcaklı su elde edilebilmesini sağlar. Termosifon ise, tank kapasitesi kadar suyu ısıtır, bu su tükediğinde devir daim yapmasını beklemek gerekir.
Kombiler, su ısıtmanın yanından evin genel ısınma ihtiyacını da karşılayabilmek için tasarlanmıştır. Şofbenler ise sadece su ısıtma işlevini görür. Kombiler, doğal gaz hattına bağlı olarak çalışır.
Detaylı bilgi için inceleyin: Kombi
Ayrıca kombiye alternatif olarak ısı pompası ile ısınma çözümlerini de değerlendirin: Isı Pompası ile Isınma
Şofben kullanırken suyun temizliği, cihazın uzun ömürlü olmasını ve sağlıklı su kullanımını sağlar. Şofben sistemlerinde kireç ve tortu oluşumunu önlemek amacıyla su filtresi kullanımı oldukça önemlidir.
Detaylı bilgi için inceleyin: Su Filtresi
Hermetik şofben her zaman tercih edilmesi gereken seçenektir. Kendi izole havalandırma sistemiyle dışarıdan hava alır ve atık gazı doğrudan dışarıya salar; baca bağlantısı gerektirmez. Bacalı şofbenler ise ortam havasını kullanır ve ortak baca sistemine bağlanır. Bacalı modellerde baca tıkanması, yetersiz havalandırma ve karbonmonoksit zehirlenmesi riski çok daha yüksektir. Türkiye'de bacalı şofben kurulumu artık çoğu apartmanda yasaklanmış durumdadır.
İşletme maliyeti açısından doğalgazlı şofben belirgin şekilde daha avantajlıdır. Türkiye'de doğalgaz birim fiyatı elektriğe kıyasla çok daha düşük olduğundan, aynı miktarda suyu ısıtmak için doğalgazlı şofben elektrikli modelin 3–4 katı daha az para harcar. Elektrikli şofbenler ise doğalgaz tesisatı olmayan yerlerde pratik bir çözümdür; kurulumu daha basit ve maliyeti düşüktür.
Standart ev kullanımı için 11–13 litre kapasiteli şofben yeterlidir. Aynı anda birden fazla noktadan (duş + mutfak) sıcak su kullanılıyorsa 16–20 litre tercih edilmelidir. Kapasiteyi belirleyen birim litres/dakika'dır; 11 lt/dk'lık bir şofben tek duş için yeterlidir. Büyük aileler veya birden fazla banyosu olan konutlar için daha yüksek kapasiteli ya da birden fazla şofben düşünülmelidir.
Doğalgazlı şofben, elektrikli şofbene kıyasla aylık yakıt tasarrufu sayesinde genellikle 2–4 yılda ilk yatırım farkını amorti eder. Şofbenin kombiye kıyasla avantajı ise sadece sıcak su işlevini üstlendiğinden kurulum ve cihaz maliyetinin çok daha düşük olmasıdır. Sadece sıcak su ihtiyacı olan ve merkezi ısıtma sistemi mevcut konutlar için şofben ekonomik bir tercihtir.
En sık nedenler: düşük su basıncı (şofben çalışması için minimum 0.5–1 bar gerekir), kireç tutmuş rezistans veya ısıtıcı, termostat arızası, enerji kaynağı (gaz veya elektrik) kesintisi. Gaz şofbeninde alev görünüyor ama su ısınmıyorsa ısı değiştirici kirliliği olabilir. Elektrikli şofbende kademe anahtarı veya rezistans arızası en yaygın nedendir. Birden fazla noktada aynı anda kullanım da kapasiteyi aşarak ılık su sorununa yol açabilir.
Doğalgazlı şofben kurulumu mutlaka yetkili gaz tesisatçısı tarafından yapılmalıdır. Türkiye'de doğalgaz tesisatı değişikliği TÜPRAŞ veya ilgili dağıtım şirketinin (İGDAŞ, Başkentgaz vb.) onaylı teknisyenleri tarafından gerçekleştirilmesi zorunludur. Yetkisiz kurulum hem güvenlik riski hem de yasal sorumluluk doğurur. Elektrikli şofben kurulumu ise daha basit olmakla birlikte yüksek akım gerektirdiğinden elektrikçi tarafından yapılması önerilir.
Şofben suyu anlık olarak ısıtır, depolama yapmaz; sürekli ve kesintisiz sıcak su sağlar. Doğalgaz, LPG veya elektrikle çalışır. Termosifon ise yalnızca elektrikle çalışır ve suyu tankta depolayarak ısıtır; tank dolduğunda bir sonraki ısınma sürecini beklemeniz gerekir. Doğalgaz tesisatı olmayan ve yüksek kapasiteye ihtiyaç duymayan konutlarda termosifon ekonomik bir alternatif olabilir.
Yılda bir kez yetkili servis bakımı önerilir; bu bakımda ısıtıcı temizliği, kireç giderme, gaz bağlantı kontrolü ve güvenlik vanalarının testi yapılır. Kireçli su bölgelerinde ise yılda iki kez bakım gerekebilir. Kireç birikmesi şofbenin ısıtma verimliliğini düşürür ve enerji tüketimini artırır. Şofben filtresi varsa 6 ayda bir kontrol edilip gerekirse değiştirilmelidir.
