Lisanslı Elektrik Üretimi

Kurulu gücü 5 MW'ın üzerinde olan güneş (GES) ve rüzgar (RES) enerji santralleri Türkiye'de üretim lisansı almak zorundadır. Lisanslı tesisler ürettikleri elektriği doğrudan şebekeye verip piyasa fiyatından satabilir. Lisans süresi 49 yıldır.

Bu sayfada lisanslı elektrik üretimi için başvuru süreci, adımlar, avantajlar ve dikkat edilmesi gereken noktaları bulabilirsiniz. Süreç güneş ve rüzgar enerjisi için büyük ölçüde aynıdır; kaynak türüne özgü farklılıklar ilgili bölümlerde belirtilmektedir.

Lisanslı GES Başvuru Süreci: Adım Adım

Lisanslı güneş enerjisi santrali kurmak uzun ve çok aşamalı bir süreçtir. Aşağıdaki tabloda adımları sırasıyla bulabilirsiniz.

GES Lisansı Nasıl Alınır?

Lisans başvurusuna geçmeden önce tamamlanması gereken ön hazırlıklar şunlardır:

1. Arazi uygunluk belgesi: GES kurulacak arazinin mutlak tarım arazisi olmadığı belgelenmelidir. Marjinal tarım arazisi belgesi, tapu fotokopisi ve 1/5.000 veya 1/25.000 ölçekli arazi haritasıyla ilgili İl Tarım Müdürlüğü'ne başvurulur.
2. GES kurulum projesi: Şebeke bağlantılarını ve parsel numaralarını içeren detaylı proje, mühendis desteğiyle hazırlanır.
3. Finansal fizibilite: Proje ekonomisi modellenir ve yatırımın geri dönüş süresi hesaplanır.
4. Güneş ölçümü: Proje sahasında en az 6 ay (bazı durumlarda 1 yıl) güneş ışınım ölçümü yapılır. Ölçüm raporu Meteoroloji Genel Müdürlüğü veya akredite kuruluşça onaylanır.
5. ÇED raporu: Lisanslı projeler için Çevresel Etki Değerlendirmesi zorunludur.
6. Önlisans başvurusu: EPDK'nın duyurduğu tarihlerde önlisans başvurusu yapılır. Aynı bölgeden birden fazla başvuru varsa TEİAŞ, MW başına en yüksek bedeli teklif eden şirketi yarışmayla belirler.
7. İdari izinler: İmar planı, proje onayları ve diğer idari izinler alınır.
8. Üretim lisansı: Tüm izinler tamamlandıktan sonra EPDK üretim lisansını verir ve inşaat başlar.
9. İşletme kabulü: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı projeyi onaylar; tesis işletmeye açılır.

Başvuruya ilişkin güncel mevzuata Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği üzerinden ulaşabilirsiniz.

Lisanslı GES Avantajları

• Sınırsız kapasite: Lisanssız sistemlerde 5 MW üst sınırı varken lisanslı sistemlerde kapasite sınırı yoktur.
• Piyasa fiyatından satış: Üretilen elektrik doğrudan şebekeye verilerek piyasa koşullarında gelir elde edilir.
• Tüketim gösterme zorunluluğu yok: Lisanssız sistemlerde üretim bir tüketim tesisiyle ilişkilendirilmek zorundayken lisanslıda bu zorunluluk yoktur.
• Devlet destekleri ve özel krediler: Lisanslı GES yatırımları için çeşitli hibe ve teşvik programlarından yararlanılabilir. Detaylar için Enerji Teşvik ve Destekleri sayfamıza bakın.

Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar

• Uzun süreç: Ölçüm, ÇED, yarışma ve izin aşamaları nedeniyle lisanslı GES kurulumu yıllar alabilir.
• Trafo kapasitesi: Özellikle yoğun başvuru bölgelerinde trafo kapasitesi dolmuş olabilir; EPDK'nın kapasite duyurularını takip etmek gerekir.
• Yarışma riski: Aynı bölgede birden fazla başvuru varsa MW başına en yüksek teklif eden kazanır; bu rakip tekliflere göre karlılığı etkileyebilir.
• Lisans bedeli: Lisans başvurusunda lisans alma bedelinin %10'u peşin ödenir.

Güneş Tarlasında Lisanslı Üretim

Lisanslı GES'i açık alan güneş paneli tarlasından besleyerek kurmak mümkündür. Arazi seçimi, kiralama koşulları ve kurulum detayları için Güneş Tarlası sayfamıza göz atın. Arazi kiralamak isteyenler için de ayrıca Güneş Tarlası Arazi Kiralama rehberimiz mevcut.

Rüzgar Enerjisiyle Lisanslı Üretim (RES)

Lisanslı elektrik üretimi güneş enerjisiyle sınırlı değildir; rüzgar enerji santrali (RES) yoluyla da yapılabilir. RES için lisans başvuru süreci GES ile büyük ölçüde aynıdır: arazi temini, ölçüm istasyonu kurulumu, ÇED raporu ve önlisans başvurusu aşamaları uygulanır.

Temel fark ölçüm süresindedir: GES'te 6 aylık güneş ölçümü yeterliyken RES'te en az 1 yıllık rüzgar ölçümü zorunludur. Ayrıca RES projelerinde gürültü, görsel etki ve kuş göç yolları gibi ek çevresel değerlendirmeler de ÇED sürecine dahil edilir.

RES lisans başvurusu ve kurulum detayları için Rüzgar Enerjisi sayfasına göz atın.

Lisanslı mı, Lisanssız mı?

5 MW altında kalan projeler için lisanssız üretim çok daha hızlı ve pratiktir. İki modeli kapasite, başvuru süreci, mahsuplaşma ve teşvikler açısından karşılaştırmak için Lisanslı ve Lisanssız GES Karşılaştırma sayfamıza göz atın.

EPDK lisans sorgulama ve mevcut lisans listelerine erişmek için EPDK rehberini inceleyin.

Lisanslı Elektrik - Sık Sorulan Sorular

1. Lisanslı GES nedir?

Kurulu gücü 5 MW'ın üzerinde olan ve EPDK'dan üretim lisansı alarak elektrik üreten güneş enerjisi santralidir. Üretilen elektrik doğrudan şebekeye verilerek piyasa fiyatından satılır. Lisans süresi 49 yıldır.

2. GES lisansı nasıl alınır?

Arazi uygunluk belgesi, en az 6 aylık güneş ölçümü, ÇED raporu ve finansal fizibilite tamamlandıktan sonra EPDK'nın belirlediği tarihlerde önlisans başvurusu yapılır. Aynı bölgede birden fazla başvuru varsa MW başına en yüksek teklif veren seçilir. Tüm izinler alındıktan sonra üretim lisansı verilir.

3. Lisanslı GES başvurusu ne kadar sürer?

Ölçüm, ÇED, yarışma ve idari izin aşamaları bir arada değerlendirildiğinde süreç genellikle birkaç yılı bulur. Lisanssız sistemlere kıyasla çok daha uzun ve karmaşık bir süreçtir.

4. Lisanslı GES için kapasite sınırı var mı?

Hayır. Lisanslı sistemlerde üst kapasite sınırı yoktur; lisanssız sistemlerin 5 MW sınırı burada geçerli değildir. Ancak trafo kapasitesi kısıtları nedeniyle bölgesel sınırlamalar oluşabilir.

5. Lisanslı GES ile elektrik nasıl satılır?

Üretilen elektrik şebekeye verilir ve piyasa koşullarına göre satılır. Lisanslı sistemlerde tüketim tesisiyle ilişkilendirme zorunluluğu yoktur; üretilen tüm elektrik satışa sunulabilir.

6. Lisanslı GES için ÇED raporu zorunlu mu?

Evet, lisanslı projeler için Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) raporu zorunludur. Bu lisanssız başvuruların aksine hem maliyet hem de süreç uzunluğunu artırır.

7. Lisanslı GES başvurusunda yarışma nasıl işliyor?

Aynı şebeke bölgesinden birden fazla başvuru olduğunda TEİAŞ, MW başına en yüksek bedeli teklif eden şirketi belirler ve önlisans o şirkete verilir. Bu yarışmalı yapı, beklenen getirinin altında teklif verilerek kazanılmasının önüne geçer.

8. Lisanslı GES yatırımı için devlet desteği var mı?

Evet. Lisanslı GES yatırımları için çeşitli hibe, teşvik ve özel banka kredi programlarından yararlanılabilir. Güncel destekler için Enerji Teşvik ve Destekleri sayfamızı inceleyin.

9. Lisanslı ve lisanssız GES arasında ne seçmeliyim?

5 MW altında kalıyorsanız lisanssız çok daha hızlı ve pratiktir. 5 MW üzeri veya elektriği doğrudan piyasaya satmak istiyorsanız lisanslı gerekir. Detaylı karşılaştırma için Lisanslı ve Lisanssız GES Karşılaştırma sayfamıza göz atın.

10. EPDK lisans sorgulama nasıl yapılır?

EPDK'nın sistemine kayıtlı tüm lisansları sorgulamak için EPDK rehberini inceleyin; sorgulama bağlantısına oradan ulaşabilirsiniz.